Eeuwenlang werd de voorstelling van de traditionele auteurs probleemloos aanvaard. Er waren slechts hier en daar wat kritische geluiden te horen. Zo leek het sommigen onwaarschijnlijk dat Mozes zijn eigen dood zou hebben beschreven (Deuteronomium 34), hetgeen leidde tot de alternatieve voorstelling dat het slot van Deuteronomium door Jozua geschreven zou zijn. Ook bestond er al vroeg enige twijfel over de tweede brief van Petrus. Maar over het geheel gezien meende men binnen de christelijke en joodse traditie dat de auteurs van de heilige boeken bekend waren. In de moderne periode is deze voorstelling van zaken ter discussie komen te staan. Daarbij speelden interne overwegingen» en externe overwegingen» mee.

Beide typen overwegingen hebben als achtergrond dat men de boeken van de Bijbel moet benaderen en uitleggen volgens dezelfde spelregels die gelden voor het uitleggen van alle andere literatuur uit de oudheid. Hoe bijzonder de Bijbel ook mag zijn, de bijbelse teksten dienen op dezelfde wijze te worden uitgelegd als andere teksten. Dit is al zo’n tweehonderd jaar het uitgangspunt van veel bijbelonderzoekers. In deze rubriek volgen we in grote lijnen wat twee eeuwen bijbelonderzoek heeft opgeleverd ten aanzien van de vraag naar het ontstaan van de Bijbel.

Interne overwegingen om aan de traditionele voorstelling van de bijbelse auteurs te twijfelen baseren zich op de tekst van de bijbelboeken zelf. Zo wees men er bijvoorbeeld op dat in Jesaja 45 koning Cyrus bij name wordt genoemd als degene die het oordeel van de Heer voltrekt aan Babylonië. Dat de profeet Jesaja in de achtste eeuw v.Chr. zo precies de gebeurtenissen van de 200 jaar later zou hebben weten te voorspellen, begon men minder waarschijnlijk te achten. Velen gingen er daarom vanuit dat het tweede deel van het boek Jesaja, Jesaja 40-66, door een andere profeet zou zijn geschreven. Een profeet die een paar eeuwen later leefde, en die soms werd aangeduid als ‘de Babylonische Jesaja’. Een ander voorbeeld was het boek Daniël, dat visioenen bevat die – zo begreep men steeds beter – een commentaar geven op gebeurtenissen uit de Hellenistische tijd, in de tweede eeuw v.Chr. Zou het geschrift zelf dan ook niet beter in die tijd gedateerd kunnen worden? Een derde voorbeeld was het boek Prediker. Daarin lijkt koning Salomo aan het woord te zijn (Prediker 1:1). Maar het taalgebruik – waarin invloed van het Perzisch en Aramees doorklinkt – en de ideeën in dit boek, vormen een sterke aanwijzing dat het pas in een veel latere tijd geschreven is.