Het ontstaan van de canon is het beste voor te stellen als een proces dat verschillende fasen heeft doorgemaakt. Een eerste stadium betreft de bijzondere status van de boeken van de Pentateuch. Als men kijkt op het overzicht van de verschillende canons van het Oude Testament valt het op dat alleen de vijf boeken van de Pentateuch – de Tora – in alle canons hetzelfde zijn. Bovendien staan deze vijf boeken altijd voorop en meestal in een vaste volgorde. Dat gaat terug op een oude traditie. Zeker vanaf de derde eeuw v.Chr., maar waarschijnlijk al eerder, hadden de vijf boeken van de Tora een bijzondere status binnen het antieke jodendom. Deze boeken golden als heilige boeken en hadden een grote autoriteit. Het waren ook deze vijf boeken die als eerste in het Grieks werden vertaald, in de derde eeuw v.Chr. Zie: De bijzondere positie van de Tora».

Als men zou willen spreken van een canon vóórdat deze term werd gebruikt in de vierde eeuw n.Chr., een ‘canon avant la lettre’, dan geldt dat in eerste instantie alleen voor de boeken van de Tora. De Tora vormde vanaf de derde eeuw v.Chr. een soort canon op zichzelf. De heilige status van deze boeken was onomstreden en bovendien was het een exclusieve status: het waren precies déze vijf boeken die de Tora vormden.