In de boeken van het Nieuwe Testament worden de boeken van het Oude Testament aangeduid als ‘de Schrift’, ‘de Schriften’, of ‘de Wet en de Profeten’. In de tweede eeuw n.Chr. wordt een nieuwe term geïntroduceerd: ‘de boeken van de oude ordening’. De eerste keer dat deze aanduiding werd gebruikt, was in een brief van Melito van Sardes» in ongeveer 170 n.Chr. De boeken die hij noemt komen grotendeels overeen met de boeken van de Hebreeuwse Bijbel.

De tekst van deze brief is als volgt:

‘Melito aan Onesimus, zijn broeder, gegroet.

In uw ijver voor de leer hebt u dikwijls gevraagd om geselecteerde passages uit de Wet en de Profeten die betrekking hebben op de Redder en ons hele geloof. Ook wilde u nauwkeurige kennis vergaren over het aantal en de volgorde van de oude boeken. … Ik ben naar het Oosten gegaan, en toen ik op de plaats waar alles verkondigd is en gebeurd is gekomen was, heb ik nauwkeurige informatie gekregen over de boeken van de oude ordening, en die stuur ik u hierbij. De namen ervan zijn: de vijf boeken van Mozes, Genesis, Exodus, Numeri, Leviticus, Deuteronomium; Jozua, zoon van Nun; Rechters; Ruth; Koningen (vier boeken); Kronieken (twee boeken); Psalmen van David; Spreuken en Wijsheid van Salomo; Prediker; Hooglied; Job; Profeten: Jesaja, Jeremia, de twaalf (kleine profeten) in één boek; Daniël, Ezechiël, Ezra.’

Het is opvallend dat Melito voor deze heilige boeken enerzijds de traditionele aanduiding ‘de Wet en de Profeten’ gebruikt en anderzijds een nieuwe aanduiding: ‘de boeken van de oude ordening’ (oftewel: het oude verbond). De christenen zagen zichzelf als de mensen van een nieuwe ordening, een nieuw verbond met God. Zij beschouwden het jodendom als de oude regeling, het oude verbond. Melito, die een christen was, rekende zichzelf tot de nieuwe regeling. De joodse Bijbel bevat volgens Melito voorspellingen over Jezus en is een verzameling eerbiedwaardige boeken, door God geopenbaard. De lijst boeken die Melito noemt komt goed overeen met de latere Hebreeuwse en joodse Bijbel. Met Koningen (vier boeken) worden 1 en 2 Samuel en 1 en 2 Koningen aangeduid. Het boek Klaagliederen was waarschijnlijk bij Jeremia inbegrepen en het boek Nehemia bij Ezra. In dat geval is het enige boek dat ontbreekt in de lijst van Melito het boek Ester.

Bronvermelding:
Rieuwerd Buitenwerf en Henk Jan de Jonge, ‘De titels “Oude Testament” en “Nieuwe Testament”,’ in: Met Andere Woorden 2003 (22. 4), p. 3-11.