Tekstkritiek van het Oude Testament is nodig om twee redenen. In de eerste plaats omdat er een periode geweest is – globaal gesproken tussen 300 v.Chr. en 100 n.Chr. – waarin er naar alle waarschijnlijkheid verschillende versies van de bijbelboeken hebben bestaan. Met behulp van tekstkritiek moet bepaald worden welke van de beschikbare versies de meest oorspronkelijke is. Daarnaast is tekstkritiek nodig omdat we niet kunnen aannemen dat de boeken van het Oude Testament in de tijdsspanne die ligt tussen de opschriftstelling rond circa 500-200 v.Chr. en de ons bekende handschriften rond 1000 n.Chr., onveranderd en foutloos overgeleverd zijn. In de praktijk neemt de tekstkritiek de Masoretische tekst als uitgangspunt. Uitgaande van deze tekst probeert men in twee stappen tot de meest oorspronkelijke tekst te komen. Ten eerste worden alle variante (afwijkende) lezingen in kaart gebracht. Ten tweede worden deze varianten gewogen, dat wil zeggen beoordeeld op hun mogelijke oorspronkelijkheid. In bepaalde gevallen leidt dit tot een verbetering van de Masoretische tekst. Met name de Dode Zeerollen uit Qumran en de Septuaginta kunnen worden gebruikt om tekstverbeteringen voor te stellen. Zie verder:

• Moeilijkheden»
• Geen kritische editie van het Oude Testament»

Een van de moeilijkheden voor de tekstkritiek van het Oude Testament is dat het ontstaansproces en het overleveringsproces van de geschriften van het Oude Testament niet nauwkeurig te onderscheiden zijn. Idealiter maken geschriften eerst een periode ontstaan door en is er een moment aan te wijzen waarop ze ‘klaar’ of ‘af’ zijn. Daarna volgt dan de periode van tekstoverlevering. In deze gevallen is het doel van de tekstkritiek om díe vorm van het geschrift te reconstrueren die het had op het moment dat het als ‘klaar’ of ‘af’ werd beschouwd. Maar bij veel boeken van het Oude Testament zijn de fasen van ontstaan en tekstoverlevering niet precies te onderscheiden. Daarom is het soms onzeker op welke tekst de tekstkritiek zich eigenlijk richt. Doorgaans kiezen bijbelgeleerden voor een praktische benadering van dit probleem. Zij beschouwen de beschikbare tekstgetuigen, zoals de Dode Zeerollen uit Qumran, de Samaritaanse Pentateuch en de oude vertalingen, alle als onderdeel van de tekstoverlevering van de geschriften van het Oude Testament. Al deze gegevens nemen ze in overweging om voor elk bijbelboek de meest oorspronkelijke tekst vast te stellen.

Dankzij tekstkritisch onderzoek zijn talrijke verbeteringen van de Masoretische tekst in brede kring geaccepteerd en in bijbelvertalingen opgenomen. Toch is een kritische teksteditie van Oude Testament nog steeds niet haalbaar. Ondanks verbeteringen en correcties blijft de Masoretische tekst de standaardtekst. Niet zozeer omdat het in alle opzichten de beste en meest oorspronkelijke tekst is, maar omdat het, alle beschikbare tekstgetuigen ten spijt, onmogelijk lijkt een betere tekst te reconstrueren die algemeen acceptabel is.