Het boek Zacharia is het elfde boek van de verzameling van de zogeheten Twaalf Profeten. Deze verzameling van profetenboeken is vermoedelijk in de vierde of derde eeuw v.Chr. totstandgekomen. Het boek is genoemd naar een profeet die volgens het inleidende vers 1:1 vanaf het jaar 520 v.Chr. werkzaam was in Jeruzalem. In die tijd hadden de Perzen de macht overgenomen van de Babyloniërs en was een deel van de Judese ballingen uit Babylonië teruggekeerd. Buiten dit boek wordt de profeet Zacharia, samen met Haggai, genoemd in Ezra 5-6.

Het boek Zacharia bestaat uit twee delen die weinig samenhang vertonen. Het eerste deel (Zacharia 1-8) zou in hoofdzaak op de profeet zelf terug kunnen gaan en lijkt betrekkelijk weinig redactionele bewerking te hebben ondergaan. Het tweede deel (Zacharia 9-14) is waarschijnlijk een compilatie van teksten uit verschillende perioden tussen 500 en 200 v.Chr.

Verdere info over Zacharia:

• Zacharia 1-8»
• Zacharia 9-14»
• Wanneer is dit boek geschreven?»

Het eerste deel van Zacharia, hoofdstuk 1-8, bevat visioenen en profetieën, die zijn ingebed in een verhalend kader. Met het herhaald gebruik van de formule ‘spreekt/zegt de HEER (van de hemelse machten)’ zet de profeet zijn uitspraken kracht bij.

Het centrale thema van Zacharia 1-8 is de trouw van God aan zijn volk. Na het einde van de ballingschap heerst teleurstelling, omdat het echte herstel uitblijft, zelfs nu met de herbouw van de tempel is begonnen. In de profetie van Zacharia roept God de hoorders op tot inkeer en vertrouwen, en stelt hij ter bemoediging een periode van voorspoed in het vooruitzicht.

In Zacharia 1-8 zijn drie delen te onderscheiden, die elk beginnen met een datering. Na een oproep om terug te keren naar God (1:1-6) volgt een reeks van acht visioenen, getoond en geduid door een engel (1:7-6:15). Het derde onderdeel omvat een terugblik op het verleden en een bemoediging voor de toekomst, gekoppeld aan de oproep om de herbouw van de tempel door te zetten en om rechtvaardig te handelen (7:1-8:23).

Het tweede deel van Zacharia, hoofdstuk 9-14, heeft een ander karakter dan het eerste. Het bestaat uit een reeks profetieën zonder verhalend kader. De naam van de profeet wordt hier nergens genoemd, evenmin als de herbouw van de tempel of andere historische gegevens.

In Zacharia 9-14 zijn twee delen te onderscheiden, elk voorzien van een opschrift. Hoofdstuk 9-11 bevat een reeks profetieën over een glorieuze eindtijd voor Juda als het volk van God. Verschillende thema’s zijn aan elkaar geschakeld door middel van vier korte passages in poëzievorm. God treedt er naar voren als strijder en koning van de wereld en als herder van zijn kudde, het volk. De leiders van het volk, als vertegenwoordigers van God, worden aangespoord om goede herders te zijn en hun worden zelfs messiaanse trekjes toegedicht. Aan de andere kant wordt in een herdersallegorie (11:4-17) fel van leer getrokken tegen slechte leiders.

Hoofdstuk 12-14 bevat een volgende reeks orakels over de eindtijd, waarin de heiligheid van Jeruzalem en de herbouwde tempel centraal staan.

Het boek Zacharia bevat materiaal uit verschillende eeuwen, waarvan het oudste dateert uit de late zesde-vijfde eeuw v.Chr. Het boek als geheel is pas op een laat moment tot stand gekomen, waarschijnlijk in de derde-tweede eeuw v.Chr.).