Het boek Ruth ontleent zijn naam aan de hoofdpersoon Ruth, een Moabitische vrouw. In de Hebreeuwse bijbel staat dit boek in de afdeling van de Ketoeviem, de Geschriften. Het maakt deel uit van de vijf zogeheten Feestrollen (Megilot), en wordt in de synagoge voorgelezen op Sjavoeot, het Wekenfeest. In veel bijbeluitgaven staat Ruth als historisch boek na Rechters, omdat aan het begin van het verhaal wordt gezegd dat het zich afspeelt in de periode dat de rechters aan Israël leiding gaven.

Verdere info over Ruth:

• Thema kenmerken»
• Opbouw van het boek»
• Wanneer is dit boek geschreven?»

Het boek Ruth wordt wel een novelle genoemd. Dit boeiende verhaal wordt gerekend tot de meesterwerken van Hebreeuwse vertelkunst. Tegelijk krijgen de lezers in verhalende vorm ook een actualiserende uitleg van bepaalde regels uit de wet van Mozes. Het centrale thema is de rol van de familie, met name de verplichtingen ten opzichte van tot armoede vervallen familieleden ofwel het losserschap. Dit thema wordt toegespitst op het erfrecht van weduwen en uiteengezet vanuit het perspectief van vrouwen. Zijdelings komt ook de omgang met andere volken aan de orde en wordt het standpunt bestreden dat een huwelijk met een buitenlandse vrouw niet toegestaan zou zijn.

Het boek Ruth is helder opgebouwd. In de proloog wordt verteld hoe het komt dat de Moabitische Ruth in Moab is getrouwd met een Israëliet (1:1-5). Wanneer haar man gestorven is, vergezelt zij haar schoonmoeder Noömi naar Betlehem in Juda (1:6-22). Daar leert ze Boaz kennen, een familielid van haar overleden man (2:1-23). Noömi bedenkt een plan om Boaz ertoe te brengen dat hij zijn verplichtingen tegenover zijn familie op zich neemt zoals dat bij een ‘losser’ past (3:1-18). Boaz trouwt met Ruth, en zo zal deze Moabitische vrouw de overgrootmoeder van koning David worden (4:1-17). De epiloog wordt gevormd door een geslachtsregister (4:18-22).

De vraag wanneer en door wie het boek precies is geschreven, is moeilijk te beantwoorden. Sommigen menen dat het verhaal over Ruth, gezien de relatie die wordt gelegd met koning David en zijn voorouders, op schrift gesteld is door een auteur uit de tijd dat de nakomelingen van David in Juda regeerden (tot 586 v.Chr.). Anderen dateren het boek in de vijfde eeuw v.Chr., omdat de thematiek ingaat op maatschappelijke kwesties die juist in de tijd ná de Babylonische ballingschap urgent waren.