Het boek Job ontleent zijn naam aan de hoofdpersoon, Job. Mogelijk gaat deze naam terug op een oude overlevering die in Ezechiël 14:14 en 20 als bekend wordt verondersteld. Historisch is er niets over Job bekend; het verhaal zegt alleen dat hij in het land Us woonde. In de Hebreeuwse bijbel behoort het boek Job tot de Ketoeviem, de Geschriften. In veel bijbeluitgaven wordt het met onder andere Psalmen en Hooglied tot de poëtische boeken gerekend.

Verdere info over Job:

• Thema en kenmerken»
• Opbouw van het boek»
• Wanneer is dit boek geschreven?»

Job behoort tot de zogeheten wijsheidsliteratuur, net als de boeken Spreuken en Prediker. Deze literatuur is waarschijnlijk ontstaan in de kringen van professionele schrijvers die in dienst waren van paleizen en tempels. Het doel ervan is de lezer of toehoorder kennis en moreel besef bij te brengen. In het boek Job betreft dat vooral de vraag naar de zin van het lijden en naar de rol van God daarbij. De ervaringen van Job vormen het kader waarbinnen die vraag aan de orde komt. Hoewel Job een rechtschapen en deugdzaam man is, wordt hij getroffen door veel onheil en ellende. De vrienden van Job verklaren zijn lijden in het licht van traditionele theologische opvattingen: God beloont het goede handelen van de mens en bestraft het kwade, Job moet dus wel ernstig gezondigd hebben. Job betwist deze verklaring. Hij verdient zoveel ellende niet, want hij is een vroom man en heeft altijd onberispelijk geleefd. Hij kan niet begrijpen dat God juist hem zo treft. Daarom verlangt hij van God zelf duidelijkheid en dringt hij erop aan dat God zelf zijn onschuld vaststelt.

Het boek Job behoort tot de hoogtepunten van de wereldliteratuur. De poëzie is van hoog niveau, met een aaneenschakeling van beelden, reeksen retorische vragen en mooie klankeffecten. De stijl van de prozahoofdstukken is vrij eenvoudig.

In de tekst spelen steeds tegenstellingen: licht en duisternis, dood en leven, menselijke onmacht en goddelijke almacht, rechtvaardigheid en onrechtvaardigheid, schuld en onschuld, wijsheid en onwetendheid. In de proloog staat God tegenover Satan, bezit tegenover gezondheid, Job tegenover zijn vrouw. Ook in de vorm van de tekst, in vraag en antwoord, argumenten en tegenargumenten, komen de tegenstellingen terug.

Het boek Job bestaat uit een reeks poëtische monologen en dialogen binnen het kader van een verhaal in proza (1-2; 42:7-17). In het verhaal krijgt Satan, een van de hemelbewoners, toestemming van God om de vroomheid en rechtschapenheid van Job op de proef te stellen door hem met rampspoed te overladen. Job blijft echter trouw aan God en wordt daarvoor beloond, zoals blijkt aan het slot van het boek. De monologen en dialogen vormen het grote middendeel van het boek (3:1-42:6). Job lijkt hier een ander karakter te hebben dan in het verhaal. In hoofdstuk 3 beklaagt Job zich over zijn lot. Dan volgen drie gesprekken tussen Job en zijn vrienden Elifaz, Bildad en Sofar. Job betoont zich in toenemende mate opstandig, maar de vrienden nemen het op voor God (4-14; 15-21; 22-27). Na een lofzang op de wijsheid (28) en Jobs slotbetoog (29-31) volgen nog een betoog van een vierde vriend, Elihu (32-37), en een reactie van God zelf (38-41). Daarop toont Job berouw en herroept hij zijn woorden (42:1-6).

Het is moeilijk vast te stellen wanneer en door wie het boek is geschreven. Op grond van de thematiek en het taalgebruik zou het boek zijn huidige vorm hebben gekregen tussen de vijfde en de tweede eeuw v.Chr.