Het boek Hosea is het eerste boek van de verzameling van de zogeheten Twaalf Profeten. Deze verzameling van profetenboeken is vermoedelijk in de vierde of derde eeuw v.Chr. totstandgekomen. Het boek is genoemd naar een profeet die optrad van ongeveer 750 tot 725 v.Chr., tijdens de regering van Jerobeam II en zijn opvolgers in het noordelijke koninkrijk Israël. Over Hosea’s leven is weinig bekend; wat in hoofdstuk 1-3 over de profeet wordt verteld, blijft bij vage aanduidingen.

De tekst van Hosea wordt algemeen tot de moeilijkste van de Hebreeuwse bijbel gerekend.

Verdere info over Hosea:

• Thema en kenmerken»
• Opbouw van het boek»
• Wanneer is dit boek geschreven?»

Het boek Hosea bevat verschillende soorten profetische teksten, zoals aanklachten, strafaankondigingen, heilsorakels en een boetelied. In de eerste drie hoofdstukken zijn deze ingebed in een symbolisch verhaal waarin de profeet een hoofdrol speelt. In het boek wisselen proza en poëzie elkaar af. De stijl is meestal eenvoudig, soms lyrisch en beeldrijk. De toon is vaak fel, hartstochtelijk en bitter. Het taalgebruik is hier en daar schokkend en direct.

Het centrale thema van het boek is de relatie tussen God en Israël. Deze relatie wordt in de tekst meestal voorgesteld als een liefdesrelatie, waarin de vrouw (Israël) ontrouw is aan de man (God). De ontrouw van Israël komt tot uiting in de verering van afgoden, in sociaal onrecht en in het vertrouwen op de buitenlandse mogendheden Assyrië en Egypte. God maakt zijn geliefde vele verwijten, maar ondanks alles blijft hij van Israël houden en probeert hij haar terug te winnen. De functie van het boek is de hoorders op te roepen tot inkeer en volledige toewijding aan God.

In Hosea zijn twee delen te onderscheiden. In hoofdstuk 1-3 wordt Gods aanklacht tegen en zijn belofte aan het ontrouwe Israël ingebed in een tweetal verhalen over een relatie tussen de profeet en een ontrouwe vrouw, als symbool van de relatie tussen God en Israël. Hoofdstuk 4-14 vervolgt met een reeks indringend en beeldend geformuleerde profetieën. Deze zijn rond het centrale thema gegroepeerd en kennen geen duidelijk verhaal- of tijdsverloop.

Het oudste materiaal uit het boek Hosea zou dateren uit de achtste eeuw v.Chr. Velen nemen aan dat het boek in zijn huidige vorm het resultaat is van een proces van redactionele bewerkingen. Zij veronderstellen dat de laatste bewerkingen afkomstig zijn van een Judese redacteur, waarschijnlijk in de periode na de Babylonische ballingschap.