Het boek Ester ontleent zijn naam aan de hoofdpersoon in het verhaal, de Joodse vrouw Ester. Het boek confronteert de lezers met de moeilijke positie van het Joodse volk buiten Judea en plaatst tegen die achtergrond de oorsprong en de betekenis van het Joodse poerimfeest. Poerim is afgeleid van het Hebreeuwse woord poer (lot). Aan de vooravond van Poerim leest men in de synagoge het boek Ester. In de Hebreeuwse bijbel maakt Ester als een van de vijf Feestrollen (Megilot) deel uit van de Ketoeviem, de Geschriften. In veel bijbeluitgaven staat Ester na Ezra en Nehemia, eveneens boeken die historisch te plaatsen zijn in de Perzische tijd.

Verdere info over Ester:

• Thema en kenmerken»
• Opbouw van het boek»
• Wanneer is dit boek geschreven?»
• Ester (Grieks)

Het boek Ester is een goed gecomponeerde novelle in een verzorgde stijl. Er wordt verteld hoe het Joodse volk vernietigd dreigt te worden, en hoe het zich van zijn onderdrukkers bevrijdt. Met dit verhaal wordt de vijandschap jegens Israël die in het Oude Testament al ter sprake is gekomen in het conflict tussen Amalek en Israël (Exodus 17:8-16; Deuteronomium 25:17-19; 1 Samuel 15) geactualiseerd. Een belangrijk motief in het boek is de omkering van het lot. Rouw slaat om in feestvreugde. Het volk dat eerst met de dood wordt bedreigd, kan later de overwinning op de tegenstander behalen. En Haman, die eerst een hoge positie aan het hof heeft en wil dat Mordechai voor hem buigt, moet later aan Mordechai eer bewijzen. Hij wordt zelf de gehangene, terwijl Mordechai een belangrijke functie krijgt aan het hof. Behalve omkering speelt herhaling een grote rol: er worden verschillende feestelijke maaltijden gehouden en verschillende schriftelijke bevelen uitgevaardigd.

In het boek Ester zijn drie delen te onderscheiden. In het eerste deel (1-2) wordt verteld hoe Ester aan het Perzische hof komt en hoe de koning haar tot koningin kroont. Het tweede deel (3-9) begint met de moordzuchtige plannen van Haman jegens Mordechai en de Joden. Dankzij het doortastend optreden van Ester en Mordechai komt Haman ten val en kunnen de Joden uiteindelijk afrekenen met hun tegenstanders. Dit gedeelte eindigt met de voorschriften voor het poerimfeest (9:20-32). Het derde deel (10) vermeldt de eervolle positie die de koning aan Mordechai verleent, en zijn inzet voor het geluk van het Joodse volk.

Het boek Ester biedt weinig concrete aanknopingspunten om te bepalen wanneer het geschreven is. Waarschijnlijk is het boek afkomstig van een auteur buiten Judea, in een periode waarin de vervolging van de Joden actueel was. Het verhaal speelt zich af aan het Perzische hof in de stad Susa, in de vierde of vijfde eeuw v.Chr. Maar er zijn voldoende aanwijzingen om te veronderstellen dat het later geschreven is, in de hellenistische tijd (derde eeuw): van staatswege georganiseerde vervolgingen zijn minder goed te plaatsen in de Perzische politiek dan in de hellenistische tijd, na de dood van Alexander de Grote. Het boek heeft veel gemeen met het boek Judit, een vertelling uit de hellenistische tijd, al onthoudt de auteur van het Hebreeuwse boek Ester zich van theologische uitspraken.