Het Nieuwe Testament bevat vier evangeliën. Het evangelie volgens Marcus is het kortste en volgens velen ook het oudste. Het woord ‘evangelie’ betekent ‘goede boodschap’. Het genre evangelie heeft verwantschap met de biografie of levensbeschrijving, een genre dat in de Grieks-Romeinse tijd populair was. In de evangeliën vormt de beschrijving van (een deel van) het leven van Jezus het stramien van de boeken, maar de eigenlijke nadruk ligt op het doorgeven van de boodschap van Jezus, en op de oproep in hem te geloven. Het evangelie volgens Marcus zet niet in bij Jezus’ geboorte, zoals dat van Matteüs en Lucas, maar bij het begin van zijn openbare optreden.

Verdere info over het evangelie volgens Marcus:

• Boodschap en thema’s»
• Stijl»
• Opbouw van het boek»
• Het slot van het evangelie volgens Marcus»
• Auteur en datering»

De belangrijkste boodschap van het boek is dat er met de komst van Jezus een nieuwe tijd is aangebroken: Jezus verkondigt dat Gods koninkrijk nabijgekomen is. Het evangelie roept de lezers op in Jezus te geloven en hun leven aan dat geloof aan te passen. Een belangrijk motief hierbij is de terugkerende vraag: wie is Jezus? Om die vraag te beantwoorden worden in het evangelie verschillende aanduidingen voor Jezus gebruikt: Jezus is de Mensenzoon, de Zoon van God, de messias. Volgens de evangelist is de volledige betekenis van deze titels pas na Jezus’ kruisdood en opstanding duidelijk. In het boek staan allerlei verhalen waarin Jezus na het verrichten van een wonder de omstanders opdracht geeft te zwijgen over wat ze gezien hebben, en genezen mensen mogen niet spreken over het feit dat Jezus de messias is. Aan de lezer wordt duidelijk gemaakt dat de messias niet alleen wonderen verricht, maar ook moet lijden, sterven, en opstaan uit de dood.

De stijl van het boek is eenvoudig. Er is sprake van een levendige, tamelijk abrupte afwisseling van scènes. Marcus heeft (nog overwegend mondelinge) overleveringen over Jezus geordend en geredigeerd, en omgevormd tot een doorgaande levensbeschrijving. Daarin wordt verteld over wonderen die Jezus verrichtte en twistgesprekken die hij voerde, en staan ook gelijkenissen opgetekend die hij vertelde en profetische uitspraken die hij deed.

Globaal bestaat het boek uit twee delen: Jezus’ optreden in Galilea (Marcus 1-10) en Jezus’ optreden in Jeruzalem (11-16). In het eerste deel wordt verteld over Johannes de Doper en over de roeping van Jezus en het begin van zijn publieke optreden. Er zijn onder meer verhalen over wonderen en over gelijkenissen. Het slot van het eerste deel (8:27-10:52) markeert de overgang naar het tweede deel: Jezus gaat op weg naar Jeruzalem. Het tweede deel beschrijft Jezus’ intocht in Jeruzalem en zijn optreden daar. Zijn arrestatie wordt beschreven, zijn proces en kruisdood, en ten slotte zijn opstanding.

De tekstoverlevering van het slot van het boek vormt een probleem. In een aantal handschriften vinden we alleen hoofdstuk 16:1-8; in andere handschriften vinden we een langer slot, namelijk 16:1-20. Door de meeste uitleggers wordt het korte slot als het oorspronkelijke beschouwd. Volgens hen heeft de evangelist slechts kort over Jezus’ opstanding willen berichten. Al heel vroeg zouden sommige lezers en overschrijvers het als problematisch ervaren hebben dat er zo kort en indirect over de opstanding werd geschreven, en heeft men, mede naar aanleiding van de beschrijving van de opstanding in de andere evangeliën, een langer slotgedeelte toegevoegd.

Hoewel het boek gewoonlijk ‘het evangelie volgens Marcus’ genoemd wordt, vermeldt de schrijver zijn eigen naam niet. Vanaf de tweede eeuw n.Chr. wordt het evangelie toegeschreven aan Marcus en wordt zijn naam in de handschriften genoteerd. Daarmee verwijst men naar een Marcus die tolk en vertaler van Petrus geweest zou zijn. Soms wordt deze Marcus ook wel geïdentificeerd met Johannes Marcus, een medewerker van Paulus en Barnabas die in het boek Handelingen genoemd wordt.

Het boek wordt over het algemeen rond 70 n.Chr. gedateerd. Over de plaats waar het geschreven is, bestaat veel discussie. Sommigen stellen dat het boek in Rome ontstaan is, anderen menen dat het ergens in het Romeinse rijk, maar buiten Judea geschreven moet zijn. Weer anderen betogen dat het uit Galilea afkomstig is. Het boek was bedoeld voor christenen die niet van Joodse afkomst waren. Waarschijnlijk leefden deze gelovigen in een situatie van vervolging.