Ondanks het feit dat de brief van Jakobus begint met een begroeting, heeft het geschrift nauwelijks de kenmerken van een echte brief. Er is geen duidelijke briefstructuur, geen formele afsluiting, en in de openingsgroet wordt geen specifieke geadresseerde genoemd. Het boek kan gekarakteriseerd worden als een ethische verhandeling. De geadresseerden bestaan uit de ‘twaalf stammen in de diaspora’, waarmee de hele christenheid bedoeld is. De schrijver beschouwt zichzelf als een leraar van de christelijke gemeente (3:1). De schrijver probeert zijn publiek, dat duidelijk niet homogeen is, te overtuigen van een geloof-uit-één-stuk. Centraal staat de oproep om werk te maken van een echt christelijk leven: christelijk geloof gaat per definitie gepaard met sociaal-ethisch handelen.

Het boek is geschreven in goed Grieks, met gevoel voor taal en stijl.

Verdere info over de brief van Jakobus:

• Ethiek»
• Opbouw van de brief»
• Auteur en datering»

De ethiek die in het boek naar voren wordt gebracht, is ontleend aan joodse en vroegchristelijke tradities, en er zijn ook overeenkomsten te vinden met de Grieks-Romeinse populaire filosofie. Het boek wil christenen die te lijden hebben onder hun keuze voor een radicaal geloof bemoedigen, maar ook christenen die niet radicaal voor een nieuw leven hebben gekozen vermanen om dat alsnog te doen.

Het boek begint met een begroeting. In 1:2-18 wordt gesproken over de verleidingen waarmee christenen soms op de proef gesteld worden, en wordt de lezer aangemoedigd om staande te blijven in de beproeving. Hierna volgt een groot gedeelte waarin onderricht gegeven wordt in de praktijk van een christelijk leven (1:19-3:18), en een gedeelte waarin kritiek geleverd wordt op christenen die een ‘werelds’ leven leiden (4:1-5:6). Het boek eindigt met een aantal bemoedigingen en raadgevingen (5:7-20).

In 1:1 wordt hij geïntroduceerd als ‘Jakobus, dienaar van God en van de Heer Jezus Christus’. Waarschijnlijk wordt hiermee een broer van Jezus bedoeld. Sommige uitleggers gaan ervan uit dat de brief inderdaad geschreven is door deze broer van Jezus. In dat geval moet het boek in de jaren vijftig van de eerste eeuw gedateerd worden. Anderen betogen dat het geschreven is door iemand die met de naam Jakobus zijn betoog gezag wilde verlenen. Zij dateren het boek aan het eind van de eerste eeuw.