De tekst die is overgeleverd als de tweede brief van de apostel Paulus aan de gemeente in Korinte, is waarschijnlijk samengesteld uit delen van verschillende brieven van Paulus. De overgangen zijn soms zeer abrupt (6:14-7:1 onderbreekt 6:3-13 en 7:2-4), er zijn grote verschillen in de toon te bespeuren (7:2-16 tegenover de polemiek in hoofdstuk 10-13), en er is een merkwaardige herhaling van thematiek in de hoofdstukken 8 en 9. De delen waaruit 2 Korintiërs is samengesteld, zijn waarschijnlijk niet lang na elkaar geschreven, mogelijk allemaal nog in het jaar 56.

Verdere info over de tweede brief aan de Korintiërs:

• Meerdere brieven»
• Stijl»
• Opbouw en inhoud van de brief»

In 2:1-13 herinnert Paulus de Korintiërs aan een bezoek dat hij – waarschijnlijk vanuit Efeze – aan de gemeente heeft gebracht, een bezoek dat op een mislukking is uitgelopen. Eenmaal terug in Efeze heeft Paulus de Korintiërs een brief gestuurd waarin hij zijn verdriet over de gebeurtenissen uitte (2:3-4, 7:8 en 7:12). Deze brief, die vaak aangeduid wordt als de ‘tranenbrief’, is verloren gegaan. De hoofdstukken 8 en 9 handelen over een collecte voor de christelijke gemeente in Jeruzalem. Omdat de informatie in beide hoofdstukken bijna identiek is, lijkt het niet erg aannemelijk dat ze oorspronkelijk bedoeld zijn als delen van eenzelfde brief. Vermoedelijk is hoofdstuk 9 ooit als aparte brief verstuurd. Vanaf hoofdstuk 10 verandert de toon van Paulus drastisch. Uit heel 10-13 blijkt dat hij allerminst gelukkig is met de berichten die hij inmiddels weer over de gemeente heeft ontvangen, terwijl hij zich in 7:2-16 nog positief over de gemeente had uitgelaten. Net als bij hoofdstuk 9 kan worden vermoed dat de hoofdstukken 10-13 als een aparte brief zijn verstuurd, als reactie op ontwikkelingen die zich na het versturen van 1-8 en 9 hebben voorgedaan. Wanneer de verschillende delen tot één geheel zijn samengevoegd, is niet meer vast te stellen.

2 Korintiërs kan gekarakteriseerd worden als een retorische brief die veel lange zinnen bevat en veel theologisch taalgebruik. Opvallend zijn de korte vragen en antwoorden die Paulus gebruikt om op besliste wijze zijn tegenstanders te bestrijden (zie bijvoorbeeld 11:22-23).

In de hoofdstukken 1-7 probeert Paulus, na de onverkwikkelijke gebeurtenissen rond zijn bezoek die aanleiding gaven tot de ‘tranenbrief’, weer toenadering tot de gemeente te zoeken. Hoewel hij uitdrukkelijk zegt dat hij zichzelf niet opnieuw wil aanprijzen, is het duidelijk dat hij zijn eigen apostelambt met verve verdedigt. In hoofdstuk 3 vergelijkt hij zijn werk met dat wat Mozes voor het volk Israël heeft gedaan, in hoofdstuk 4 en 5 beschrijft hij het apostelambt als een voortdurend lijden dat beloond wordt met een eeuwig leven bij God. De verzoenende houding van Paulus voert echter de boventoon en hij spreekt dan ook zijn trots op de gemeente en zijn vertrouwen in de gemeenteleden uit. Paulus roept de Korintiërs in de hoofdstukken 8-9 op met gulle hand te geven aan de collecte voor Jeruzalem. Uit de herhaling van de oproep kan worden opgemaakt dat ze hieraan eerder geen gevolg hadden gegeven.

In 10-13 trekt Paulus opeens fel van leer tegen ‘schijnapostelen’ die invloed op de Korintiërs hebben gekregen. Ook hier verdedigt hij zijn apostelschap, maar de toon is veel scherper dan in het voorafgaande. Hij besluit de brief met het uitspreken van de hoop dat het tussen hem en de gemeente goed zal komen.