Het boek Wijsheid behoort tot de Joodse wijsheidsliteratuur, net als Wijsheid van Jezus Sirach en Prediker. Dit genre borduurt voort op de traditie van bijvoorbeeld Spreuken en Job. Anders dan Sirach bestaat Wijsheid niet uit losse gedeelten of losse spreuken, maar uit een afgerond betoog, een oproep tot rechtvaardigheid en wijsheid. Hoewel het boek niet door Salomo geschreven is, wordt het ook wel ‘Wijsheid van Salomo’ genoemd, omdat de schrijver in 6:22-9:18 koning Salomo aan het woord laat komen.

Verdere info over Wijsheid:

• Thema’s en kenmerken»
• Opbouw van het boek»
• Wanneer is dit boek geschreven?»

Het boek roept zijn lezers op om de onderwijzing door de wijsheid ter harte te nemen, want rechtvaardigen zullen worden gered en vijanden van God zullen ten onder gaan. Anders dan in bijvoorbeeld Spreuken of Prediker ligt in Wijsheid de nadruk niet op een rechtvaardig leven hier en nu, maar op een beloning na de dood. In het boek Sirach wordt wijsheid geïdentificeerd met de wet van Mozes; in het boek Wijsheid wordt vooral de ethische kant van de Joodse wet belicht.

Het boek Wijsheid is zowel wat vorm als inhoud betreft sterk bepaald door de Grieks-Romeinse cultuur waarin het is ontstaan. In de tijd waarin het geschreven werd, was er in Egypte sprake van toenemende vijandigheid tussen Joden en Grieken; met zijn boek wil de auteur de mogelijke aantijging pareren dat de joodse godsdienst niet aan Griekse filosofische maatstaven zou voldoen, en presenteert hij het jodendom als een volwaardige filosofie.

In het boek wordt gebruik gemaakt van stijlmiddelen uit de Griekse retoriek. De tekst is gesteld in poëtisch proza. In dit proza wordt gebruik gemaakt van stijlfiguren die vaak in poëzie voorkomen, zoals klankpatronen, beeldspraak en parallellismen, maar het kent geen vaste regellengte en geen metrum. In het laatste deel van het boek wordt een intellectueel spel met het publiek gespeeld: veel zaken die betrekking hebben op de geschiedenis van Israël worden bekend verondersteld en alleen door middel van toespelingen aangeroerd.

In het boek Wijsheid zijn drie delen te onderscheiden. Het eerste deel (1:1-6:21) is een oproep aan de heersers van de aarde, waarin wordt beschreven hoe de rechtvaardigen zich laten leiden door de wijsheid en het eeuwige leven krijgen, terwijl de goddelozen worden gestraft. In het tweede deel (6:22-9:17) laat de schrijver koning Salomo aan het woord komen. Het is een lofrede waarin Salomo de wijsheid prijst en haar vergelijkt met een bruid die hij wil huwen. In het derde deel (9:18-19:22) komt de invloed van de wijsheid op de geschiedenis van Israël aan de orde, en wordt aan de hand van een vergelijking tussen Israël en Egypte de tegenstelling tussen wijsheid en dwaasheid uitgewerkt. De meeste aandacht gaat uit naar de geschiedenis uit Exodus, voornamelijk naar de verhalen over de tien plagen, die hier in verband worden gebracht met de dieren- en afgodenverering in Egypte. Het boek eindigt abrupt met een korte beschrijving van Israëls redding.

Het boek is in het Grieks geschreven, en is waarschijnlijk in Alexandrië in Egypte ontstaan. Een datering in de vroege Romeinse keizertijd, tussen 30 v.Chr. en 50 n.Chr., lijkt het meest aannemelijk.