Het boek Wijsheid van Jezus Sirach is genoemd naar de schrijver ervan, Jezus, de zoon van Sirach, de zoon van Eleazar. Meestal wordt hij kort aangeduid als Sirach. Over hem is weinig bekend. Weliswaar geeft hij in het boek hier en daar informatie over zichzelf, maar het is de vraag hoe letterlijk die genomen moet worden. Zo roept Sirach aan het slot mensen op om in zijn school wijsheid te verwerven. Hieruit leiden sommigen af dat hij dagelijks onderricht gaf aan een groep leerlingen. Anderen zien het vooral als een aansporing om de wijsheid in het boek ter harte te nemen.

Oorspronkelijk is het boek in het Hebreeuws geschreven, maar de tekst is alleen in de Griekse vertaling van Sirachs kleinzoon in zijn geheel overgeleverd.

Verdere info over Wijsheid van Jezus Sirach:

• Thema’s en kenmerken»
• Opbouw van het boek»
• Twee versies van de Griekse tekst»
• Wanneer is dit boek geschreven?»

Het boek Wijsheid van Jezus Sirach behoort tot de Joodse wijsheidsliteratuur, net als het boek Wijsheid en het boek Prediker. Dit genre borduurt voort op de traditie van bijvoorbeeld Spreuken en Job. Binnen het boek vinden we verschillende tekstsoorten, waaronder aforismen, zaligsprekingen, lofzangen en gebeden.

De auteur wil laten zien hoe wereldse zaken door mensen die de wijsheid ter harte nemen, moeten worden beoordeeld, en hoe zij zich in het dagelijks leven dienen te gedragen. De ware wijsheid komt volgens Sirach van God. Gods wijsheid blijkt onder meer uit de wonderbaarlijke wijze waarop hij de wereld geschapen en geordend heeft. Volgens Sirach regeert hij de wereld vanuit diezelfde wijsheid. De hoogste wijsheid die een mens kan nastreven is dan ook ontzag te hebben voor God. Net als veel Griekse filosofen zegt Sirach dat God aan alle mensen wijsheid kan geven. Maar volgens hem is de wijsheid bij uitstek te vinden bij het Joodse volk, omdat de Joden, anders dan andere volken, direct toegang hebben tot de goddelijke wijsheid in de vorm van de wet van Mozes.

Het boek Sirach is een verzameling van min of meer losse spreuken en passages, waarin geen duidelijke retorische structuur lijkt aangebracht. Het begint met een proloog van de hand van de kleinzoon van Sirach. In hoofdstuk 1:1-42:14 volgen dan allerhande spreuken. In 42:15-43:33 vinden we een lofzang op Gods wijsheid in de schepping, in 44:1-50:24 een lofzang op Gods wijsheid in de geschiedenis. Na enige slotopmerkingen in 50:25-29 volgen in hoofdstuk 51 nog een gebed en een aansporing aan de lezers.

De Griekse tekst van Sirach is bewaard gebleven in twee versies, een korte en een lange. Oude fragmenten van de Hebreeuwse tekst hebben bevestigd dat de korte Griekse versie de meest oorspronkelijke is. In deze uitgave is de lange Griekse tekst vertaald. Door de toevoegingen krijgen bepaalde elementen meer nadruk of zelfs een andere betekenis dan ze in de oorspronkelijke versie hadden. Zo laat de tekst in zijn oorspronkelijke vorm de lezer weinig illusies met betrekking tot een leven na de dood (zie bijvoorbeeld 14:11-19), terwijl in de toevoegingen gesproken wordt van onsterfelijkheid voor de vrome wijze (19:18-19). Elders verandert de tekst van toon, bijvoorbeeld in 16:9-10, waar de onbarmhartige toon van Sirach met behulp van een enkele toevoeging wordt verzacht.

Het boek Wijsheid van Jezus Sirach is vermoedelijk geschreven tussen ca 200 en 175 v.Chr., terwijl de vertaling gemaakt is tussen ca 125 en 100.