De boeken 1 en 2 Makkabeeën zijn genoemd naar Judas Makkabeüs (‘de Makkabeeër’). Beide boeken behandelen de geschiedenis van de Makkabeeën, de priester-vorsten van Judea, die in opstand kwamen tegen hun Griekse overheersers. ‘Makkabeeër’ zou iets als ‘strijdhamer’ kunnen betekenen, een naam die Judas kreeg vanwege zijn niet aflatende inzet voor deze strijd. Naast deze opstand wordt ook de burgeroorlog tussen de Makkabeeën en hun Judese tegenstanders beschreven.

Volgens de tekst zelf is 2 Makkabeeën een uittreksel van vijf boeken van een zekere Jason van Cyrene. Over deze persoon is niets bekend. Wie het uittreksel gemaakt heeft, is evenmin te achterhalen. Hoewel er inhoudelijk een zekere overlapping is met wat in 1 Makkabeeën wordt verteld, zijn de boeken onafhankelijk van elkaar geschreven. Hooguit is hetzelfde bronnenmateriaal geraadpleegd.

Verdere info over 2 Makkabeeën:

• Thema en kenmerken»
• Opbouw van het boek»
• Wanneer is dit boek geschreven?»

2 Makkabeeën wordt gekenmerkt door gloedvolle betogen, buitensporige getallen, gezwollen retoriek en een overvloedig gebruik van scheldwoorden aan het adres van de vijanden van wat de auteur beschouwt als de joodse orthodoxie. Daarmee behoort het boek tot het genre van de ‘pathetische’ of ‘tragische’ geschiedschrijving, dat in de toenmalige Griekstalige wereld in de mode was. Het verhaal bestaat dan ook niet alleen uit een opsomming van allerlei historische feiten, maar bevat ook sterk aangezette ‘heldenverhalen’ (de marteldood van Eleazar, de moeder met haar zeven zonen en Razis) en verhalen over het bovennatuurlijke ingrijpen en de verschijning van God. Centraal staat de ontwijding en het herstel van de tempel in Jeruzalem. Met allerlei retorische middelen wordt een beroep gedaan op de lezer, met als doel de Joden in Egypte te winnen voor de viering van het chanoekafeest.

2 Makkabeeën begint met twee brieven waarin de Joden in Jeruzalem en Judea de Joden in Egypte oproepen om het chanoekafeest te vieren (1:1-2:18). Na een voorwoord van de samensteller (2:19-32) begint in hoofdstuk 3 de beschrijving van de periode 175-161 v.Chr. In die periode regeerden de Griekse vorsten Seleukus IV Philopater (3:1-4:6), Antiochus IV Epiphanes (4:7-10:8), Antiochus V Eupator (10:9-13:26) en Demetrius I Soter (14:1-15:36). Het boek wordt in 15:37-39 afgesloten met een kort nawoord van de auteur.

Over de ontstaansdatum wordt uiteenlopend gedacht, maar 2 Makkabeeën is in ieder geval geschreven na 124 v.Chr., het jaar dat genoemd wordt in 1:10. Het beoogde publiek bestond waarschijnlijk uit Egyptische Joden.