De Dode Zeerollen uit Qumran
Grotten van Qumran
De Dode Zeerollen – vaak aangeduid als de rollen van Qumran – zijn enkele duizenden boekrollen en fragmenten van boekrollen die zijn gevonden in de grotten van Qumran, in Palestina (zie: Locatie en herkomst»). Voor een deel zijn het teksten van de geschriften van het Oude Testament. Daarnaast zijn er ook fragmenten gevonden van deuterocanonieke boeken en van diverse andere geschriften. Onder de Dode Zeerollen bevinden zich zo’n 200 fragmenten met Hebreeuwse teksten van het Oude Testament. Vrijwel alle boeken van het Hebreeuwse Oude Testament zijn onder de teksten van Qumran vertegenwoordigd. Een van de meest spectaculaire vondsten is de complete Jesaja-rol». De bijbelboeken die het best vertegenwoordigd zijn onder de tekstfragmenten van Qumran, zijn de boeken van de Pentateuch, Jesaja en de Psalmen. Het overgrote deel van de in Qumran gevonden teksten is geschreven in de periode van circa 100 v.Chr. tot 66 n.Chr.
De vondsten van Qumran zijn van enorme waarde voor de studie van het Oude Testament. Dankzij deze vondsten zijn er tastbare documenten beschikbaar van de tekst van het Oude Testament die ruim duizend jaar ouder zijn dan de tot dan toe bekende tekst, de Codex Leningradensis.
De grotten van Qumran liggen ten westen van de Dode Zee, ongeveer 15 km ten zuiden van het huidige Jericho. Tussen 1947 en 1956 zijn in deze grotten duizenden fragmenten van oude teksten gevonden. De rollen lagen verscholen in de grotten. Daar waren ze waarschijnlijk verstopt tijdens de Joodse oorlog van 66-70 v.Chr., om ze op die manier te behoeden voor vernietiging door de Romeinen. Van wie waren deze boekrollen? Waar kwamen ze vandaan? Wie heeft ze in die grotten ondergebracht? En waarom zijn ze er, na de Joodse oorlog, niet uitgehaald? Op deze vragen bestaan geen definitieve antwoorden. Een van de meest bekende verklaringen is, dat er in de buurt van de grotten van Qumran een joodse gemeenschap gevestigd was, de Qumran-gemeenschap. Deze gemeenschap zou hebben behoord tot de stroming van de Essenen, een stroming binnen het jodendom van de Grieks-Romeinse periode, die beschreven wordt in de boeken van de joodse historicus Flavius Josephus. De boekrollen in de grotten zouden dan gezien kunnen worden als het bezit van deze gemeenschap: de ‘bibliotheek’ van de Qumran-gemeenschap. Deze verklaring is wijd verbreid, maar onzeker.
De grote boekrol van Jesaja staat bekend als 1QJesa. Deze nogal cryptische aanduiding heeft de volgende betekenis: 1Q betekent dat deze rol in de eerste grot van Qumran is gevonden, Jes is de afkorting voor Jesaja, en de aanduiding a onderscheidt deze complete boekrol van een ander fragment van het boek Jesaja, dat in dezelfde grot werd ontdekt: 1QJesb. Zo heeft iedere Qumran-tekst zijn eigen aanduiding. De grote boekrol van Jesaja, 1QJesa is zo bijzonder, omdat hij compleet bewaard is gebleven. In totaal is de rol meer dan zeven meter lang.