De Bijbel: één boek?
Wie de Bijbel leest in een moderne vertaling, bijvoorbeeld De Nieuwe Bijbelvertaling, kan het idee krijgen dat de Bijbel één boek is. Deze suggestie wordt versterkt doordat de Bijbel doorgaans wordt gezien als één groot geheel. Enerzijds is dat terecht, want de Bijbel functioneert al eeuwenlang als een eenheid. Anderzijds is het belangrijk om te weten dat de Bijbel van oorsprong niet één boek was. Dat blijkt al uit de naam: Bijbel».
De bijbelboeken zijn onderverdeeld in het Oude Testament en het Nieuwe Testament. Binnen de protestants-christelijke traditie bestaat het Oude Testament uit 39 boeken en het Nieuwe Testament uit 27 boeken. Binnen de protestants-christelijke traditie bestaat de Bijbel dus uit 66 boeken (39 + 27 boeken). Binnen de katholieke traditie is het Oude Testament omvangrijker dan in de protestantse traditie. Niet alleen zijn er zeven extra boeken»; ook zijn twee boeken – Ester en Daniël – in een langere versie opgenomen. Deze extra boeken en aanvullingen op Ester en Daniël staan bekend als de deuterocanonieke boeken. In de katholieke traditie bestaat de Bijbel dus uit meer dan 66 boeken.
En dan is er ook nog de aanduiding: Hebreeuwse Bijbel. Dit is de Bijbel zoals die functioneert binnen de joodse traditie. De Hebreeuwse Bijbel bestaat uit dezelfde 39 boeken die in de protestants-christelijke traditie het Oude Testament worden genoemd.
Het woordje Bijbel is afgeleid van het Griekse woord biblia dat ‘boeken’ betekent (denk aan ons woord bibliotheek). De Bijbel is een verzameling van allerlei soorten boeken. De meeste bijbelboeken zijn oorspronkelijk ontstaan als zelfstandige geschriften en pas in de loop der tijd deel geworden van een groter geheel. Deze boeken zijn niet geschreven om deel uit te maken van een groter geheel. Het grotere geheel – de Bijbel – ontstond pas veel later.
De zeven extra boeken zijn: Tobit, Judit, 1 en 2 Makkabeeën, Wijsheid, Sirach en Baruch (inclusief de Brief van Jeremia). Let goed op: wie een ‘Bijbel met deuterocanonieke boeken’ koopt, telt 11 extra boeken in de afdeling ‘deuterocanonieke boeken’. Maar dat betekent niet dat in de katholieke traditie de Bijbel elf boeken meer heeft dan in de protestantse traditie. Hoe kan dat? Daniël en Ester behoren tot de deuterocanonieke boeken in een langere versie en tot de protestantse canonieke boeken in een kortere versie. De katholieke canon heeft deze boeken maar in één versie. Vervolgens wordt de Brief van Jeremia niet apart gerekend binnen de katholieke canon maar als deel van Baruch. En tenslotte is het Gebed van Manasse helemaal niet als deuterocanoniek geaccepteerd in de katholieke traditie. Het gaat dus niet om elf, maar om zeven extra boeken.